محمد صادق على خان
58
مخازن التعليم ( فارسى )
بسوئ پائ چپ بلكه يا جذب كرده شود بسوئ پائ راست و اين افضل است و يا بسوئ دست چپ و سزاوار است كه جذب كرده نشود بامتلا و هرگاه كه واجب شود فصد و استفراغ و باشند اخلاط بر نسبت طبعى پس درين صورت ابتدا كرده شود بفصد پس اگر غالب شود بعد از فصد خلطى ديگر استفراغ كرده شود آن خلط و اگر زيادتى خلط بر نسبت طبعى نباشد استفراغ كرده شود خلط غالب اولا بعد آن فصد كرده شود و بايد كه در ميان فصد و استفراغ مهلت باشد و بسيار است كه واقع مىكند شرب دوا در جايى كه واجب باشد فصد در حمى و اضطراب و گاهى استفراغ كرده شود برائ ردأت كيفيت ماده و گاهى برائ استظهار يعنى برائ تقدم بالحفظ در حق غير معتاد امراض و گاهى برائ تقدم بالحفظ برائ كسى كه معتاد باشد بامراض و دواى مسهل اسهال مىكند به قوت جاذبه برائ خاصيتى كه در دست و رسيدن قوت دوا را بمجارى حاجت نيست و خواب بر دواى ضعيف قاطع يا مضعف عمل دواست و بر قوى قوى مىكند عمل آن را و نخورد زياده از آب گرم كه منحدر مىسازد دوا را قبل از عمل دوا و اما بعد قطع عمل دوا بنوشد آب كثير دفعة و بايد كه غذا بعد از مسهل و قى شى لذيذ جيد الجوهر باشد مانند فروج و كسى كه دوا بخورد و اسهال نكند و ممكن باشد تسكين كرده شود و الا حركت داده شود به خوردن قوابض يا بحقنه لينه و شيافات مسهله و جمع نمودن دو مسهل در يك روز خطر دارد و اگر بعد خوردن مسهل اعراض منكر پديد آيد و مواد طرف اعضاء رئيسه مائل شود واجب است كه فصد كنند فائده دوم در بيان قى و آن تنقيه معده كند و بصر را تيز گرداند و ثقل سر زائل مىنمايد و قروح كليه و مثانه را نفع مىرساند و برائ امراض مزمنه مانند استسقا و جذام و يرقان و نقرس و رعشه و فالج مفيد بود و قى اختيارى بود و غير اختيارى اختيارى دو قسم است يكى آنكه برائ حفظ صحت كنند دوم آنكه برائ ازاله مرض